Zwiń menu

CZYM JEST ELASTYCZNOŚĆ CZŁOWIEKA?– rozważania z punktu widzenia cybernetycznej teorii systemów autonomicznych profesora Mariana Mazura (5 grudnia 2014 r.)

Na temat ELASTYCZNOŚCI człowieka wypowiadane są następujące opinie:

  • Elastyczność jest cechą globalnego kapitalizmu, oczekującego elastycznego człowieka, tzn. takiego, który jest w stanie wykazywać gotowość do zmian i ustawicznego przystosowywania się do wymagań narzuconych przez istniejące warunki.

  • Elastyczność uczestników rynku pracy wymieniana jest, szczególnie przez ekonomistów, jako jedna z najważniejszych pożądanych cech w dobie globalizacji – każda jednostka musi być elastyczna, łatwo i szybko przystosowująca się do ewoluującej sytuacji.

  • Gospodarka wymaga elastycznego człowieka, który ciągle jest gotowy do podjęcia nowych zadań i zawsze jest gotowy zmienić miejsce pracy, jej formę czy miejsce zamieszkania. Rynek oczekuje coraz bardziej elastycznych ludzi, co w praktyce utrudniają im, a w niektórych przypadkach uniemożliwiają bariery tkwiące w ich osobowości.

  • Ekonomiści i psychologowie elastyczność człowieka utożsamiają z jego umiejętnościami przystosowywania się do zmieniających się warunków.

  • Wszyscy menedżerowie muszą balansować pomiędzy potrzebą porządku i stałości a wymaganiami narzuconymi przez sytuację, z czym wiąże się elastyczność i zmienność, również pracownicy muszą bezustannie być gotowi na zmiany, posiadać odwagę do podporządkowywania się im.

  • Edukacja w społeczeństwie informacyjnym powinna być zorientowana, przede wszystkim na kształcenie ZDOLNOŚCI PRZYSTOSOWAWCZYCH – jest to opinia Alvina Tofflera.

Uważam, że elastyczność człowieka wobec otoczenia przejawia się w:

I – AKCEPTOWANIU zmian zachodzących w otoczeniu.

II – PRZYSTOSOWYWANIU SIĘ do zmian zachodzących w otoczeniu pomimo tego, że nie akceptuje się ich.

W przypadku I, występującym wówczas, gdy człowiek dobrowolnie akceptuje zmiany w otoczeniu, można mówić o jego ODPOWIEDNIOŚCI w stosunku do wymagań otoczenia. Przy czym im większy będzie stopień tej odpowiedniości, w tym większym stopniu człowiek będzie w stanie spełniać wymagania środowiska zawodowego, a środowisko zaspokajać potrzeby człowieka – zasada ta obowiązuje nie tylko w środowisku zawodowym, ale odnosi się również do innego rodzaju środowisk.

Analizując odpowiedniość człowieka względem otoczenia z punktu widzenia jego cech osobowości, pełna odpowiedniość – występująca niezmiernie rzadko – ma miejsce wówczas, gdy wszystkie cechy osobowości człowieka (tzn. stałe indywidualne cechy osobowości, które są niezależne od oddziaływań otoczenia oraz zależne od tych oddziaływań zmienne cechy osobowości) odpowiadają wymaganiom otoczenia. W przypadku pełnej odpowiedniości nie ma konieczności przystosowywania się człowieka do otoczenia, ani też przystosowywania się otoczenia do człowieka, gdyż człowiek spełnia wszystkie jego wymagania.

Jeśli występuje odpowiedniość wszystkich stałych indywidualnych cech osobowości człowieka względem wymagań otoczenia, a nie ma zadowalającej odpowiedniości cech zmiennych, pełnią odpowiedniość można uzyskać, jeśli człowiek w ramach swych zmiennych cech osobowości przystosuje się do otoczenia, albo jeśli otoczenie przystosuje się do człowieka.

Na pytanie: Co uniemożliwia człowiekowi bycie w stosunku do otoczenia w pełni elastycznym? Odpowiedzią będzie wskazanie wartości stałych indywidualnych cech osobowości, stanowiące bariery ograniczające elastyczność człowieka, które nie pozwalają na zaakceptowanie pewnych sytuacji, ani na przystosowanie się do nich.

Z cybernetycznej teorii systemów autonomicznych oraz z koncepcji stałych indywidualnych cech osobowości wynika, że elastyczności nie należy utożsamiać wyłącznie z przystosowaniem oraz, że można wyodrębnić i wyjaśnić:

  • ODPOWIEDNIOŚĆ – odnoszącą się do stałych indywidualnych cech osobowości.

  • PRZYSTOSOWANIE – dotyczące zmiennych cech osobowości.

  • ELASTYCZNOŚĆ – wynikającą z odpowiedniości człowieka w stosunku do wymagań otoczenia oraz z zakresu, w jakim jest on w stanie przystosować się do tego otoczenia.

  • Znając wartości stałych indywidualnych cech osobowości danej osoby można określić najbardziej odpowiednie dla niej sytuacje a także sytuacje dla niej nieodpowiednie.

  • Możliwości przystosowywania się do narzuconych sytuacji nie są jednakowe u wszystkich ludzi i zależą od wartości stałych indywidualnych cech osobowości tych ludzi.